In het kort
Pesten op de werkvloer is structureel negatief gedrag dat zich herhaalt en op een persoon gericht is. Denk aan roddelen, buitensluiten, kleineren of intimideren. Houd bij wat er gebeurt, zoek steun en schakel een vertrouwenspersoon in. Die luistert vertrouwelijk en onderneemt niets zonder jouw toestemming.
In dit artikel lees je hoe je pesten op het werk herkent, wat je kunt doen en waar je terecht kunt. Ik schrijf dit vanuit mijn rol als extern vertrouwenspersoon. Ik spreek regelmatig mensen die vastlopen door het gedrag van collega's of leidinggevenden. Je staat er niet alleen voor.
Wat is pesten op de werkvloer?
Pesten op de werkvloer is structureel negatief gedrag dat op een persoon gericht is. Het kenmerkende woord is herhaling. Een eenmalige opmerking of een los meningsverschil valt er niet onder. Bij pesten herhaalt het gedrag zich, waardoor iemand zich systematisch onveilig of buitengesloten voelt.
Soms is het open en zichtbaar, zoals schelden of iemand vernederen waar anderen bij zijn. Vaak is het subtieler. Denk aan roddelen, doodzwijgen, iemand structureel buiten gesprekken houden of bewust taken onthouden.
Hoe herken je pesten op het werk?
Pesten heeft veel gezichten. De signalen zijn voor buitenstaanders niet altijd duidelijk. Een paar veelvoorkomende vormen:
- Roddelen en geruchten verspreiden over een collega.
- Iemand stelselmatig negeren of buitensluiten van overleg en sociale momenten.
- Kleineren, belachelijk maken of vernederen, ook verpakt als 'grapje'.
- Belangrijke informatie achterhouden, waardoor iemand zijn werk niet goed kan doen.
- Onredelijke kritiek, of een collega steeds de schuld geven van fouten.
- Intimidatie op werk, zoals dreigen, schreeuwen of bewust angst aanjagen.
Twijfel je of iets pesten is? Een goede vuistregel: het draait om hoe het gedrag op jou inwerkt en of het zich blijft herhalen. Voelt het stelselmatig onveilig, dan is dat een signaal om serieus te nemen.
Het verschil tussen pesten en een conflict
Een conflict en pesten zijn twee verschillende dingen. Bij een conflict staan twee partijen tegenover elkaar met een meningsverschil. Er is een zekere gelijkwaardigheid, en beide kanten kunnen hun zegje doen.
Bij pesten ligt de macht aan een kant. De gepeste persoon kan zich moeilijk verweren. Dat onderscheid is belangrijk, want de aanpak verschilt. Een conflict los je op met een gesprek. Pesten vraagt vooral om bescherming van degene die het overkomt.
Wat doet pesten met je?
De gevolgen van pesten zijn groot. Mensen die langere tijd gepest worden, ontwikkelen vaak stressklachten. Denk aan slecht slapen, piekeren, hoofdpijn of een knoop in je maag bij de gedachte aan werk.
Op de langere termijn kan pesten leiden tot overspanning, angstklachten of somberheid. Ook het werkplezier en het zelfvertrouwen nemen af. Hoe eerder je er iets mee doet, hoe beter. Wachten maakt het zelden makkelijker.
Pesten raakt trouwens niet alleen de persoon zelf. Ook het team voelt de spanning. Collega's die het zien gebeuren, weten vaak niet hoe ze moeten reageren. Daardoor blijft het gedrag soms langer doorgaan dan nodig is.
Cyberpesten en pesten op afstand
Sinds meer mensen deels thuiswerken, verschuift pesten ook naar online. Denk aan kwetsende berichten in de groepsapp, iemand structureel buiten online overleg houden of vervelende opmerkingen in de chat.
Dit soort pesten op afstand is net zo schadelijk als pesten op kantoor. Het laat vaak extra sporen na, want berichten blijven staan. Bewaar schermafbeeldingen als bewijs en bespreek het met iemand die je vertrouwt.
Pesten melden: welke stappen kun je zetten?
Je hoeft pesten niet over je heen te laten komen. Er zijn verschillende stappen die je kunt zetten, helemaal in je eigen tempo:
- Benoem het gedrag, als dat veilig voelt. Soms helpt het om de ander direct aan te spreken.
- Houd het bij. Schrijf op wat er gebeurt, wanneer en wie erbij was. Dat geeft je later houvast.
- Zoek steun. Praat met iemand die je vertrouwt, binnen of buiten je werk.
- Schakel de vertrouwenspersoon in. Die luistert vertrouwelijk en denkt met je mee over je opties.
- Dien eventueel een formele klacht in. De vertrouwenspersoon kan je uitleggen hoe dat proces verloopt.
De rol van de vertrouwenspersoon bij pesten
Als vertrouwenspersoon ben ik er voor de persoon die gepest wordt. Alles wat je met mij bespreekt blijft vertrouwelijk. Ik onderneem geen enkele stap zonder jouw toestemming.
Samen kijken we naar wat er speelt en wat jij wilt. Wil je vooral je verhaal kwijt? Dat kan. Wil je iets veranderen aan de situatie? Dan breng ik je opties in kaart. De regie blijft altijd bij jou. Belangrijk is dat je in actie komt, ook als je niet zeker weet of dit een kwestie is voor een vertrouwenspersoon.
Wil je meer weten over de rol? Lees dan mijn artikel over wat een vertrouwenspersoon doet.
Wat kan de werkgever doen tegen ongewenst gedrag op de werkvloer?
Werkgevers hebben een wettelijke plicht om te zorgen voor een veilige werkomgeving. De Arbeidsomstandighedenwet verplicht hen om ongewenst gedrag op de werkvloer te voorkomen en aan te pakken. Pesten valt daar nadrukkelijk onder.
Een werkgever kan verschillende dingen regelen. Een duidelijke gedragscode, een klachtenregeling en een vertrouwenspersoon horen daarbij. Net zo belangrijk is de cultuur. In een team waar mensen elkaar aanspreken en waar leidinggevenden het goede voorbeeld geven, krijgt pesten veel minder ruimte.
Veel organisaties zijn inmiddels verplicht om een vertrouwenspersoon aan te stellen. Lees daarover meer in mijn artikel over wanneer een vertrouwenspersoon verplicht is.
Pesten bij vrijwilligers en in de culturele sector
Pesten gebeurt niet alleen tussen vaste collega's. Ook bij festivals, evenementen en vrijwilligersorganisaties komt het voor. De sfeer is daar vaak informeel, waardoor grensoverschrijdend gedrag soms wordt weggelachen.
Juist in die omgevingen is een veilige plek om je verhaal te doen belangrijk. Vrijwilligers en crewleden verdienen dezelfde bescherming als betaalde medewerkers. Een externe vertrouwenspersoon kan daarbij helpen, zeker als er binnen de organisatie geen vast aanspreekpunt is.
Werk je bij een festival? Lees dan meer over mijn werk als vertrouwenspersoon bij festivals.
Veelgestelde vragen
Wat is pesten op de werkvloer?
Structureel negatief gedrag dat zich herhaalt en op een persoon gericht is, zoals roddelen, buitensluiten, kleineren of intimideren. Een eenmalige opmerking of een los meningsverschil valt er niet onder.
Wat is het verschil tussen pesten en een conflict?
Bij een conflict zijn twee partijen min of meer gelijkwaardig. Bij pesten ligt de macht aan een kant en kan de gepeste persoon zich moeilijk verweren.
Hoe meld ik pesten op het werk?
Houd bij wat er gebeurt, zoek steun en schakel de vertrouwenspersoon in. Die luistert vertrouwelijk en legt uit welke stappen mogelijk zijn, zoals een formele klacht.
Wat doet een vertrouwenspersoon bij pesten?
Een vertrouwenspersoon luistert vertrouwelijk, denkt mee over je opties en onderneemt niets zonder jouw toestemming.
Moet mijn werkgever iets doen tegen pesten?
Ja. De Arbeidsomstandighedenwet verplicht werkgevers om ongewenst gedrag op de werkvloer, waaronder pesten, te voorkomen en aan te pakken.
Loop je hier tegenaan? Neem gerust contact op
Word je gepest op je werk, of zie je het bij een collega gebeuren? Je hoeft daar niet in je eentje mee rond te blijven lopen. Als extern vertrouwenspersoon bied ik een veilige plek om je verhaal te doen en samen te kijken naar een volgende stap.
Een eerste gesprek is vrijblijvend en vertrouwelijk. Niets is te klein om te bespreken.
