In het kort
Een vertrouwenspersoon is geen rechter, onderzoeker, mediator of therapeut. De kern is vertrouwelijke steun. Er wordt geen stap gezet zonder jouw toestemming, geen oordeel geveld en geen onderzoek gedaan. De vertrouwenspersoon is er voor medewerkers en vrijwilligers, niet voor de organisatie als geheel.
In dit artikel leg ik uit waar de rol ophoudt. Wat een vertrouwenspersoon wel en niet doet, hoe vertrouwelijkheid werkt en waarom die grenzen er zijn.
Wat mag een vertrouwenspersoon niet doen?
De kortste samenvatting: een vertrouwenspersoon neemt geen beslissingen voor jou en onderneemt niets zonder jouw toestemming. De rol draait om vertrouwelijke steun. Hieronder staan de belangrijkste grenzen op een rij.
- Geen oordeel vellen over wie gelijk heeft.
- Geen onderzoek doen naar de situatie.
- Geen contact opnemen met de andere partij zonder jouw toestemming.
- Geen juridisch advies geven.
- Geen therapie of behandeling bieden.
- Geen beslissingen nemen namens jou.
Ik merk dat de rol van vertrouwenspersoon vaak wordt verward met die van mediator. In overleg kan ik een mediator benaderen, maar die rol zou ik zelf nooit pakken.
Geen rechter en geen onderzoeker
Een vertrouwenspersoon zoekt niet uit wat er precies is gebeurd en wie er gelijk heeft. Dat is bewust. Zodra iemand gaat oordelen of onderzoeken, verdwijnt de veilige, neutrale ruimte die de rol juist biedt.
Is er een formeel onderzoek nodig, dan loopt dat via een andere weg, bijvoorbeeld een klachtencommissie of een externe onderzoeker. De vertrouwenspersoon kan je wel uitleggen hoe dat proces werkt en je erin bijstaan.
Waarom heeft de rol deze grenzen?
De grenzen zijn geen formaliteit. Ze beschermen jou. Doordat een vertrouwenspersoon niet oordeelt en niets doorspeelt, kun je vrijuit praten zonder bang te zijn voor de gevolgen.
Ze beschermen ook de rol zelf. Een vertrouwenspersoon die zou onderzoeken of beslissen, wordt al snel partij in een conflict. Juist door buiten de inhoud te blijven, blijft de vertrouwenspersoon voor iedereen benaderbaar.
Vertrouwelijkheid: wat deelt een vertrouwenspersoon wel en niet?
Alles wat je bespreekt is vertrouwelijk. Een vertrouwenspersoon deelt niets met je leidinggevende, HR of collega's, tenzij jij daar expliciet toestemming voor geeft.
Er zijn een paar beperkte uitzonderingen op die vertrouwelijkheid:
- Bij een directe dreiging voor de veiligheid van jou of anderen.
- Bij gewetensnood van de vertrouwenspersoon.
- Als wettelijke bepalingen iets anders vereisen.
Ook in die gevallen bespreekt een goede vertrouwenspersoon eerst met jou wat er gaat gebeuren. Er gebeurt niets achter je rug om.
Zonder jouw toestemming gebeurt er niets
Dit is misschien wel de belangrijkste grens. Jij houdt de regie. Een vertrouwenspersoon zet geen stap, stuurt geen mail en spreekt niemand aan zonder dat jij dat wilt.
Wil je vooral je verhaal kwijt? Dan blijft het daarbij. Wil je iets veranderen aan de situatie? Dan kijken we samen naar je opties. De keuze blijft altijd bij jou.
Dat geeft rust. Je kunt iets bespreken en daarna zelf bepalen of je er verder iets mee doet, zonder dat er een trein in beweging komt die je niet meer kunt stoppen.
Geen juridisch advies en geen therapie
Een vertrouwenspersoon is geen jurist en geen behandelaar. Voor juridische vragen verwijs ik je naar de juiste instantie, bijvoorbeeld een jurist of het Juridisch Loket. Voor psychische klachten die om behandeling vragen, verwijs ik naar de huisarts of een therapeut.
De rol is een brug naar de juiste hulp. Soms is het gesprek zelf genoeg. Soms help ik je de weg te vinden naar ondersteuning die beter past.
Voor wie is de vertrouwenspersoon er wel en niet?
Een vertrouwenspersoon is er voor medewerkers en vrijwilligers. Voor gasten, bezoekers of klanten van een organisatie is de rol niet bedoeld. Dat onderscheid bepaalt bij wie je terecht kunt.
De vertrouwenspersoon werkt ook niet in opdracht van de directie aan een bepaalde uitkomst. De onafhankelijkheid van de rol is juist wat hem waardevol maakt.
Wat doet een vertrouwenspersoon dan wel?
De grenzen zeggen veel over wat de rol is. Een vertrouwenspersoon luistert zonder oordeel, verkent samen met jou de opties en wijst de weg naar de juiste plek. Wil je hier meer over lezen? In mijn artikel over wat een vertrouwenspersoon doet leg ik de rol uitgebreid uit.
Denk aan een luisterend oor, hulp bij het ordenen van je gedachten en een overzicht van de stappen die je kunt zetten. De regie houd je zelf.
Twijfel je of jouw organisatie er een moet hebben? Lees dan wanneer een vertrouwenspersoon verplicht is.
Veelgestelde vragen
Mag een vertrouwenspersoon iets doorvertellen aan mijn werkgever?
Nee, niet zonder jouw toestemming. Alles is vertrouwelijk, met alleen een paar wettelijke uitzonderingen, en ook dan bespreek ik het eerst met jou.
Kan een vertrouwenspersoon een klacht voor mij indienen?
Nee. Een formele klacht komt altijd van jou. Ik kan je wel uitleggen hoe het proces werkt en je erbij ondersteunen.
Geeft een vertrouwenspersoon juridisch advies?
Nee. Voor juridische vragen verwijs ik je naar de juiste instantie, bijvoorbeeld een jurist of het Juridisch Loket.
Is een vertrouwenspersoon hetzelfde als een mediator?
Nee. Een mediator begeleidt een gesprek tussen twee partijen. Een vertrouwenspersoon staat naast jou en werkt alleen met jouw toestemming.
Kan ik als vrijwilliger ook bij een vertrouwenspersoon terecht?
Ja. Een vertrouwenspersoon is er voor medewerkers en vrijwilligers. Voor gasten of bezoekers is de rol niet bedoeld, tenzij dat in bijzondere omstandigheden expliciet is afgesproken.
Vragen over de rol? Neem gerust contact op
Wil je als medewerker of organisatie meer weten over wat een vertrouwenspersoon wel en niet doet? Ik denk graag met je mee. Een eerste gesprek is vrijblijvend en vertrouwelijk.
